Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X
poniedziałek 24 kwietnia 2017 | imieniny obchodzi: Aleks, Grzegorz, Aleksander
INFORMACJE OGÓLNE
SAMORZĄD TERYTORIALNY
GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI
KONKURSY, RANKINGI 2006 - 2010
GOSPODARKA
GOSPODARKA ODPADAMI
ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE
KULTURA
EDUKACJA
SPORT
MIEJSKI KLUB SPORTOWY " SPÓJNIA"
HISTORIA MIEJSCOWOŚCI
TURYSTYKA
DNI OŚNA
OŚNO LUBUSKIE - WIDZIANE Z LOTU PTAKA
LINKI DO STRON INNYCH URZĘDÓW I INSTYTUCJI ZWIĄZANYCH Z REGIONEM
PKS, PKP
  Ogłoszenia drobne
czytaj »
Katalog firm
i stowarzyszeń
Tutaj na pewno znajdziesz firmę lub stowarzyszenia które działają w obrębie naszego miasta.
Wejdź sprawdź.


Zapraszamy
 
Pogoda w Ośnie Lubuskim
 










 
  
Ośno Lubuskie
  



OŚNO LUBUSKIE  niem.    nazwa DROSSEN


Nazwa: Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana w 1252 roku jako „civitas forensi Osna”. W dokumentach biskupstwa lubuskiego 1342 i 1350 roku, widnieje wciąż jako „Osna”. W wykazie kadetradikum z 1405 roku też odnotowano „ecclesia in Osno” z późniejszym dopiskiem „.... nunc Drosna dicitur”. Zniemczona forma „Drosena”, „Drozzen”, „Drosin” występuje w dokumentach miejskich od lat 20. XIV wieku. Niemiecka nazwa pochodzi zapewne od określenia przyimkowego „an der Ossen” (nad Osną). Pierwotna nazwa słowiańska ma charakter topograficzny i pochodzi od wyrazu „Osa” – osina, osika.

Herb: Na pieczęci miejskiej z 1393 roku figuruje orzeł brandenburski bez żadnych znaków. Począwszy od XVIII wieku Rada Miejska posługiwała się pieczęcią i herbem przedstawiającym czarnego orła w złotym (żółtym) polu. W księdze miast z 1939 roku herb miasta wygląda tak: czerwony orzeł brandenburski na srebrnym polu. Jednakże barwami miasta pozostały kolory: biało – czerwono – żółty. W 1950 roku profesor Dworaczek zaproponował herb w postaci dwudzielnej tarczy, na której umieszczono połowę białego orła i czerwoną różę jako symbol ogrodniczych tradycji miasta. W praktyce przyjęło się używać herbu w jego najwcześniejszej postaci: czerwony orzeł na białym tle.

Własność: Miejscowość ta należała do pierwotnego uposażenia biskupstwa lubuskiego, co potwierdza dokument z 1252 roku. Jednakże już w 1258 roku, pozostając lennem w rękach biskupów, przeszła pod zwierzchność Brandenburgi. W 1322 roku Książe Śląski Jan ze Ścinawy zatwierdzał tu nadania dla Paradyża. Wójtowie Nowej Marchii w latach 1348 -51 zajęli Ośno, za co w maju 1350 roku legat papieski biskup Gaufryd rzucił na nich klątwę. W 1352 roku margrabia Ludwik mianował wójtem w Ośnie rycerza Jana z Widawy. W latach 1354 – 62 wójtem w Ośnie i Torzymiu był Dzieżko z Chyciny, który przekazał swój urząd Hensekinowi de Waldow.
Księga ziemska Karola IV z 1375 roku wymienia „Drossen – domini marchionis”. Przynależność miasta do margrabiów była jednak kwestionowana przez prawowitych właścicieli – biskupów lubuskich. Spór zakończył się w 1401 roku, kiedy biskup Jan Borschnitz przekazał margrabiom wszelkie prawa do miasta. Pozostało ono siedzibą dekanatu kościelnego jak też wójta Ziemi Torzymskiej. W 1432 roku miasto było atakowane przez Husytów, a w 1477 przez księcia Jana Żagańskiego. Od 1626 roku Ośno objęte było działaniami wojny trzydziestoletniej. W 1656 roku zajęte zostało przez konfederatów wielkopolskich, w latach 1674 – 75 przez Szwedów. W latach 1759 – 60 kwaterowały tu wojska rosyjskie, a w 1806 roku zajęte zostało przez Francuzów. 2.02.1945 roku zajęte zostało przez oddziały 8 Agw.

Miasto: W okresie wczesnopiastowskim istniał tu prawdopodobnie gród obronny. Podgrodzie przekształciło się z inicjatywy biskupów lubuskich w latach 1145 – 1233 w osadę targową. Pod względem wielkości Ośno należało do średnich miast. W 1369 roku otrzymało prawo bicia monety. Od XV wieku po wiek XIX – stołeczny ośrodek Ziemi Torzymskiej. Zabudowane drewnianymi, krytymi słomą domami miasto spłonęło w 1517 roku. Z pożaru w 1596 roku ocalało jedynie 17 domów. Miasto paliło się jeszcze w 1614, 1815, 1829 i 1848 roku. W 1945 roku zniszczone zostało w 70 procentach.

Do pierwotnych zajęć mieszkańców należało rzemiosło, ogrodnictwo i rolnictwo. Ziemię uprawiali również rzemieślnicy. Odszkodowaniem za pożar w 1517 roku był przywilej z 1519 roku zezwalający na urządzanie dwóch jarmarków rocznie z przeznaczeniem dochodów na odbudowę miasta. W 1537 roku margrabia Jan potwierdził istniejące zapewne od średniowiecza prawo utrzymywania co tygodniowych targów miejskich. W 1584 roku Ośno otrzymało prawo do rocznego jarmarku na konie i bydło. Na przeszkodzie rozwojowi miasta stanęły handlowe przywileje Frankfurtu. Do głównych zajęć mieszkańców Ośna należało piwowarstwo, które rozwinęło się zapewne już w średniowieczu. Piwowarzy ośniańscy otrzymali w 1542 roku monopol na zaopatrywanie karczem w całej Ziemi Torzymskiej. W 1565 roku było w mieście aż 857 warzelni. Jednakże już w 1572 roku margrabiowie zbudowali własny browar i wykupili karczmy, w rezultacie czego ilość warzelni w mieście spadla o połowę. W 1800 roku jednak było nadal 57 browarów, które zaopatrywały 45 karczem. Istniało też wówczas 57 gorzelni, choć wcześniej o tym przemyśle brak wiadomości.
W XVIII wieku rozwinęło się tu sukiennictwo. W 1800 roku w 157 warsztatach, zatrudniających 548 (w tym 399 majstrów) wyprodukowano sukno o wartości 44946 talarów. Zamknięcie rynku rosyjskiego spowodowało upadek tego przemysłu: w 1860 roku w Ośnie były tylko 2 tkalnie i przędzalnie, które wkrótce zbankrutowały. Na początku XIX wieku funkcjonowało tu także pończosznictwo, kapelusznictwo, krawiectwo oraz rzemieślnicy 47 innych specjalności. Najliczniej reprezentowane były zawody związane z przerobem skóry. W XIX wieku wydobywano również torf. Od 1848 roku wydobywano węgiel brunatny, przerabiany na miejscu na brykiety. W 1873 roku powstała wytwórnia mebli.
W końcu XVII wieku w miejskich majątkach zaczęto uprawiać na większą skalę len, chmiel i winorośl. Na lokalną skalę wyrabiano wino. W XIX wieku rozwinęło się tu ogrodnictwo. Ośno zasłynęło z hodowli kwiatów wiosennych, szparagów i porzeczek. W 1940 roku do głównych zajęć ludności należała praca w handlu produktami rolnymi, ogrodnictwie i kopalniach węgla brunatnego.
W 1719 roku tylko 86 domów było krytych dachówką, czyli co trzeci. 127 domów znajdowało się na przedmieściach. W 1809 roku oba przedmieścia włączono do miasta. W okresie międzywojennym w okolicy dworca kolejowego zbudowano niewielkie osiedle mieszkaniowe. Po pożarze w 1945 roku zamieszkana zostało wschodnia część miasta, przedmieścia i osiedla przy dworcu.
Przywileje miejskie: w 1252 roku Ośno było osadą targową. Pełne prawa miejskie otrzymało przed 1347 rokiem kiedy wspomniane zostało wójtostwo. W 1352 roku margrabia Ludwik potwierdził rajcą i miastu uzyskane uprzednio prawa. W latach 1308, 1393, 1399 i 1434 roku Ośno należało do związku miast nowomarchijskich. W 1400 roku wspólnie z Frankfurtem i Rzepinem wzięło udział w walce z rycerzem Piotrem von Lossowem dokonujących rozbojów na drogach.

Rajcy miejscy wspominani zostali w 1352 roku, konsulowie w 1354 roku. W 1430 roku wzmiankowano po raz pierwszy burmistrza i rajców, a w 1500 roku pisarza miejskiego. W XVIII wieku było 8 deputowanych do Rady miejskiej.

Ratusz Miejski zbudowano stosunkowo późno, bo w 1544 roku w stylu nawiązującym do gotyku. W latach 1841 – 43 zastąpiony został przez nową budowlę, wzniesioną na miejscu starej. Ten neogotycki ratusz stoi do dziś.

Sądownictwo: Sąd wyższy w 1375 r. należał do panującego, sąd niższy, sołecki, zrazu oddawany był w lenno, ok. 1350 r. rycerzowi Heinrichowi von Magdeburg, później nadany został mieszczanom. W 1571 r. rząd nadał na próbę Radzie Miejskiej pełnię władz sadowniczych. Sędzia był jeden z rajców, a od 1730 r. stałym sędzią był „literatus”, człowiek wykształcony, który jednocześnie pełnił funkcję „ consula dirigens”, czyli głównego rajcy. W 1809 r. powołany został królewski sąd miejski, który do chwili utworzenia w 1879 r. sądu okręgowego pełnił tez rolę sądu kryminalnego dla całej ziemi torzymskiej.
 W Ośnie miał też siedzibę osobliwy sąd powołany na mocy porozumienia granicznego z 1514 r. Na przemian w O. i Międzyrzeczu zbierał się sąd do rozstrzygania sporów granicznych.

Rozplanowanie i umocnienie: Początek osadzie dał plac targowy, którego ślad odnaleźć można w zachodniej części starego miasta. Prowadziły z niego drogi do Frankfurtu, Poznania i Wrocławia. W sąsiedztwie placu, na wzniesieniu leżącym na pd.- wsch. od niego, zbudowano w 1298 r. kościół. Po lokacji miasta na płn. od placu targowego wyznaczono rynek. między latami 40. i 70. XV w. wytyczono nową część miasta , a w 1477 r. wzniesiono w miejsce prowizorycznych obwarowań mury miejskie z głazów narzutowych i cegieł.
Do miasta prowadziły dwie bramy: na zachodzie - Frankfurcka, na wschodzie - Sulęcińska, przy drodze do Rzepina była tylko furtka. Z powodu skomplikowanego procesu powstawania miasta obu bram, znajdujących się w odległości 480 m, nie łączyła jedna, prosta ulica. Szerokość obwarownego miasta wynosiła od 300 do 250 m. Mury, w których umieszczono 12 baszt, liczyły 1,35 km długości. Od 1745 r. mury były rozbierane i przekształcane w ogrody. Bramy rozebrano w XIX w., zachowała się do dziś furta rzepińska. 
 W pobliżu Bramy Frankfurckiej znajdowała się chyża, zamieszkała przez ludność autochtoniczną, pozbawioną praw miejskich. „ Ketze”, zaznaczona jeszcze na planie z XVIII w., zachowała do dziś swój czytelny kształt.
Garnizon: Mieszczanie zobowiązani byli do obrony miasta. Na przeglądzie w 1599 r. stawiło się 348 zbrojnych mieszczan. Podczas przeglądu w 1610 r. zbuntowali się, gdyż od 100 lat nie pełnili żadnych powinności wojskowych. Bractwo strzeleckie istniało do 1562 r. i zostało reaktywowane w 1606 r. w latach 1714 - 93 w mieście znajdował się garnizon wojskowy, złożony z 1 lub 2 kompanii piechoty, głównie inwalidów.

 Miejskie posiadłości i młyny: W 1800 r. posiadłości miejskie obejmowały 64 łany ziemi ornej, 600 mórg (153 ha) łąk oraz 8989 mórg (2295 ha) lasu należącego zarówno do miasta, jak i mieszczan. W 1850 r. stan posiadania miasta był następujący: 17967 mórg czyli 4586 ha ziemi, w tym 2555 ha gruntów ornych, 444 ha łąk i 978 ha lasu, w większości należącego do kamery miejskiej. W okresie przedwojennym miasto obejmowało 4841 ha, w tym 1168 ha lasu miejskiego. W 1961 r. za obszar uznawano 4691 ha, w 1986 r. - tylko 800 ha.
 W 1458 r. miasto nabyło wieś Gronów, na gruntach której założono miejski folwark Lipienicę. W 1461 r. Ośno otrzymało wieś Połęcko, największa na obszarze dawnego powiatu. W 1613 założono owczarnię miejską, w 1698 r. mleczarnię. W 1860 miasto miało juz 2 cegielnie, do 5 dawnych młynów wodnych doszły 2 parowe, 9 jezior. Po rozgraniczeniu w latach 1820 - 40 na gruntach miejskich wydzielono 11 prywatnych folwarków i zagród.
 Stosunki kościelne: Ośno było miastem dekanalnym w diecezji lubuskiej. Słowiańska nazwa „sedes Osna” wskazuje, że dekanat zorganizowano przed 1249 r. Obejmował on 42 kościoły, na północy opierał się o Wartę, na zachodzie o Postomię, na południe graniczył z dekanatem Sulęcin i Rzepin; był największy w całej diecezji.
 Obecny kościół, zapewne nie pierwszy w historii miasta, został wzniesiony z granitowych ciosów na wzniesieniu przekątnej placu targowego i w 1298 r. poświęcony pw.św. Jakuba. W pierwszej poł. XIV w. kościół został przebudowany. W dolnej partii zachowały się starsze mury kamienne i granitowe, w głównym zrębie budowla wzniesiona została z cegły o układzie wendyjskim lub krzyżowym. W owym czasie kościół składał się z wydłużonego, prosto zamkniętego prezbiterium i trzynawowego korpusu halowego. W 1350 r. margrabia Ludwik przeznaczył dochody z czynszów miejskich na fundację ołtarza w kościele parafialnym. Datę tę uważa się za zakończenie prac budowlanych przy tej świątyni. W XV w. nastąpiła dalsza rozbudowa kościoła. W prezbiterium i nawach bocznych wprowadzono sklepienia sieciowe. Powiększono też otwory okienne. Na przełomie XV/XVI w. nastąpiła przypuszczalnie kolejna rozbudowa świątyni. Z tego czasu zapewne pochodzi kaplica od strony południowej, której elewacje wzbogacono motywem lizen, charakterystycznych dla warsztatu architektonicznego Henryka z Braniewa. W XVI w. wzniesiono wielka wieżę zachodnią. Obie budowle padły pastwa pożaru miasta w 1596 r. Odbudowa kościoła i wieży zakończyła się 2 lata później. U schyłku swej świetności miasto ufundowało w 1627 r. zachowany do dziś renesansowy ołtarz polichromowany. Ambona z 1619 r., kamienna chrzcielnica z 1667 r. w 1684 r. kościół otrzymał barokową kopułę. W 1782 r. wzniesiono nowa wieżę.


 Ośno miało jeszcze dwie inne kaplice. Kaplica św. Gertrudy wzniesiona została poza murami, na Przedmieściu Frankfurckim ok. 1450 r. zapewne przy szpitalu, z wypalanej cegły, prawdopodobnie na miejscu jakiejś starszej budowli szachulcowej. Często odnawiana, służy obecnie za kaplicę cmentarną. Jest to niewielka budowla salowa z chórem zamkniętym trójbocznie. Cmentarz ten założono w 1814 r.
 Również szpitalowi św. Jerzego, ufundowanego w XVI w. na Przedmieściu Sulęcińskim, towarzyszyła kaplica. Jej istnienie znajduje potwierdzenie w dokumentach XVII wiecznych. W 1768 r. kaplica została przebudowana, w 1886 r. rozebrana. Na jej miejscu znajduje się remiza strażacka.
 W 1538 r. Ośno przyjęło reformację, a rada miejska objęła patronat nad kościołem parafialnym. Od początku XVII w. w Ośnie istniała również gmina kościoła reformowanego (kalwini). Na jej potrzeby oddano obiekty szpitala św. Jerzego, zapewne razem z kaplicą. W 1834 r. nastąpiła unia kościoła luterańskiego i kalwińskiego. W XIX w. wystąpił renesans katolicyzmu w Ośnie. W 1855 r. było tu 109 katolików, w 1925 r - 123. Od 1857 r. katolicy mieli własna kaplicę, w 1895 r. - erygowano tu parafię katolicką, pozostającą zapewne w unii personalnej z parafią w Sulęcinie, gdyż „Księga miast” z 1939 r. przypisuje ośnianskich katolików do gminy w Sulęcinie.
 Kościół parafialny poświęcony został już 26.08.1945 r. pw.św. Trójcy       (być może taki był tytuł erygowanej wcześniej parafii). Dopiero po konsekracji dokonanej 8.12.1963 r. kościół powrócił do swej pierwotnej nazwy św. Jakuba. Pierwszym administratorem parafii był 60 - letni ks. Adam Mioduszewski, ustanowiony  18.09.1945 r. 

 W 1949 r. do parafii należały kościoły filialne w Lubieniu, Połęcku i Smogórach. Doszedł następnie kościół w Radachowie, w 1957 r. - Siennie, a w 1961 r. - w Gronowie. W 1985 r. usamodzielniły się Smogóry wraz z kościołem filialnym w Lubieniu. w 1949 r. parafia liczyła 2206 dusz, tyleż samo w  1958 r., a 4680 - w 1988 r.                  
Stosunki narodowościowe: Pierwotna ludność Ośna, przesiedlona następnie do chyży, była niewątpliwie pochodzenia słowiańskiego. Jeszcze w połowie XVIII w. kronikarz zapisał, że w Ośnie ludność mówi dialektem składającym się z 3 języków ( polskiego, wedyjskiego czyli słowiańskiego i niemieckiego). W XX wieku nastąpił duży napływ Polaków.
Drugą mniejszością w Ośnie byli Żydzi. Pierwszy Żyd wspomniany został już w 1430 roku. Po XVI-wiecznej banicji ludności żydowskiej z Nowej Marchii pierwsza rodzina wyznania mojżeszowego ponownie została odnotowana w 1717 roku. W 1801 roku było 27 Żydów,  w 1855 roku – 84, w 1915 – 15, a w 1925 -34. Pierwsza bożnica spaliła się w 1829 roku. W 1850 roku zbudowano kamienną synagogę.

Szkoła: Ranga  kościoła parafialnego w Ośnie wskazuje, iż szkoła parafialna istniała tu już w średniowieczu, choć jej potwierdzenie mamy dopiero w XVI wieku. Po reformacji szkoła parafialna stała się szkolą miejską. Od 1710 roku istniała w Ośnie tzw. szkoła mała. Gmina reformowana prowadziła do 1829 roku szkołę kantorów i szkołę przemysłową.
W 1824 roku pokątne szkoły zostały oficjalnie połączone w szkołę miejską. W 1855 roku istniała tu szkoła ewangelicka i prywatna szkoła katolicka. W latach 1862 – 64 ustanowione zostało królewskie seminarium nauczycielskie, a w 1876 roku założono preparandę, czyli szkołę ćwiczeń. W 1923 roku założono szkołę dokształcającą, przekształconą następnie w średnią szkolę realną.

Szpitale: najstarszym był szpital św. Gertrudy wzniesiony w XV wieku na Przedmieściu Frankfurckim. Został on zniszczony w XVII wieku podczas wojny trzydziestoletniej. Drugi szpital został ufundowany w XVI wieku przed Bramą Sulęcińską. Pierwsza wzmianka o szpitalu z kaplicą św. Jerzego pochodzi z 1543 roku. Wokół niego rozwinęło się Przedmieście Sulęcińskie, wzmiankowane już w 1600 roku. Według wzmianki z 1693 roku  szpital położony w obrębie bramy. W XVII w. był tu spichlerz i następnie magazyn soli, w 1703 r. przekazany gminie kościoła reformowanego. Po pożarze z 1829 roku zbudowany na nowo w 1831 roku i przekształcony na przytułek dla starców.
Wzmianka o najstarszej aptece pochodzi z 1540 roku.

Łączność i komunikacja: Ośno leżało na głównym trakcie do Polski, przekształconym w 1650 roku na drogę pocztową. Jednakże po otwarciu szosy Kostrzyn – Gorzów szlak ten stracił na znaczeniu. Mimo to w 1854 roku gościniec przekształcono w szosę. Zbudowana w 1869 roku linia kolejowa Frankfurt – Poznań przez Rzepin – Świebodzin ominęła Ośno, które dopiero w 1890 roku otrzymało połączenie kolejowe z Rzepinem i Międzyrzeczem.
Domy: 1719 rok – 325 ( w tym 127 na przedmieściach), 1750 rok – 393, 1801 rok – 413 ( w tym 142 na przedmieściach), 1850 rok – 486 (w tym połowa szachulcowych), 1905 rok – 512, 1925 rok – 754, 1988 – 487.
Ludność: 1719 rok – 2185, 1750 rok – 1995, 1782 – 2336, 1797 – 2612, 1801 – 2905, 1823 – 3200, 1840 – 4152, 1850 -4632, 1858 – 5202, 1871 – 5226, 1878 – 5400, 1900 – 5179, 1925 – 4973, 1933 – 5310, 1939 – 5515, 1940 – 5700, 14.02.1946 – 1194, 1950 – 2135, 1960 – 3198, 1970 – 3288, 1978 – 3173,  1984 – 3241, 1988 – 3688.

Przynależność administracyjna: Ośno stanowiło niegdyś jeden głównych ośrodków historycznej Ziemi Lubuskiej, który Bolesław Rogatka oddał w 1249 roku arcybiskupowi magdeburskiemu. Następnie teren ten przeszedł pod zwierzchność margrabiów brandenburskich, którzy ustanowili tu swojego wójta, wspomnianego konsekwentnie od 1347 roku.  Miasto stało się głównym ośrodkiem Ziemi Torzymskiej, jak nazwano prawobrzeżną część Ziemi Lubuskiej, a od 1447 roku, kiedy ustanowione tu Starostwo Krajowe – stolicą Ziemi Lubuskiej. W 1810 roku Urząd Starosty Powiatowego przeniesiono do Sulęcina, w 1852 roku powrotem do Ośna. W 1873 roku dokonano podziału Powiatu i odtąd Ośno było stolicą Powiatu Zachodniotorzymskiego. Z powodu lepszego połączenia kolejowego stolicą Powiatu w 1904 roku został Rzepin. Powiat ten w zbliżonym kształcie przetrwał do 1975 roku. W 1945 roku jego siedzibę przeniesiono do Słubic, zaś w 1958 roku przemianowano na Słubicki. Jednocześnie Ośno w raz z gromadą zostały włączone do Powiatu Sulęcińskiego. W 1972 roku Ośno stało się siedzibą Miasta i Gminy w Powiecie sulęcińskim i stan ten przetrwał do 1975 roku.
Obecnie w skład Gminy Ośno wchodzą następujące sołectwa: Grabno, Gronów, Lubień, Połęcko, Badachów, Sienno, Smogóry, Świniary i Trześniów.

Polonica: świadectwem dawnych związków diecezji lubuskiej i parafii w Ośnie z Polską metropolią kościelną był księgozbiór przechowywany w zakrystii kościoła. Znajdowała się tam między innymi Kronika Świata Schedla z 1494 roku i Mszał Poznański z 1505 roku z barwionymi drzeworytami. W czasie odwetowej wyprawy konfederatów wielkopolskich przeciwko Nowej Marchii wkroczyły tu wojska dowodzone przez Piotra Opalińskiego i Krzysztofa Grzymułtowskiego. W 1806 – 1807 roku Ośno było miejscem przemarszów legionów Dąbrowskiego.

 
«« wstecz
drukuj wyślij ten link
  
  
Maillista
Wpisz swój adres email.
- Aktualności
dopisz
  
Online: 3 odwiedzin: 2799517 top
Strona główna | Mapa | BIP |
© 2008 - 2017 Ośno Lubuskie. All rights reserved
Czas generowania strony : 0.56 sek.