Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X
czwartek 22 czerwca 2017 | imieniny obchodzi: Paulina, Jan, Tomasz
INFORMACJE OGÓLNE
SAMORZĄD TERYTORIALNY
GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI
KONKURSY, RANKINGI 2006 - 2010
GOSPODARKA
GOSPODARKA ODPADAMI
ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE
KULTURA
EDUKACJA
SPORT
MIEJSKI KLUB SPORTOWY " SPÓJNIA"
HISTORIA MIEJSCOWOŚCI
TURYSTYKA
DNI OŚNA
OŚNO LUBUSKIE - WIDZIANE Z LOTU PTAKA
LINKI DO STRON INNYCH URZĘDÓW I INSTYTUCJI ZWIĄZANYCH Z REGIONEM
PKS, PKP
  Ogłoszenia drobne
czytaj »
Katalog firm
i stowarzyszeń
Tutaj na pewno znajdziesz firmę lub stowarzyszenia które działają w obrębie naszego miasta.
Wejdź sprawdź.


Zapraszamy
 
Pogoda w Ośnie Lubuskim
 










 
  
Radachów
  

RADACHÓW,  niemiecka nazwa Radach

Ilość mieszkańców : 386



Wieś leży na obszarze historycznej Ziemi Lubuskiej, która na początku II połowy XIII w. przeszła w posiadanie margrabiów brandenburskich. Odtąd bez przerwy wchodziła w skład  tego niemieckiego księstwa. 02.02.1945r. zajęta przez oddział 1 AP gw. I 8 Agw.
Ziemia Lubuska pod niemieckimi rządami przyjęła nazwę Ziemi Torzymskiej. Przynależność doń Radachowa potwierdzona została w księdze ziemskiej Karola IV z 1375r. Do 1873r. był to powiat torzymski, następnie zachodniotorzymski, od 1945r. – rzepiński. Do 1945r. – samodzielna gmina wiejska, następnie gromada w zbiorczej gminie Ośno. W ramach reformy administracyjnej z 1945r. gminę Ośno przyłączono do powiatu sulecińskiego, zaś Radachów na kilka lat weszło w skład Gromadzkiej Rady Narodowej w Trzebowie, który zawsze był w powiecie sulęcinskim. Od 1972r. ponownie w gminie Ośno.

Brzmienie nazwy wskazuje wyraźnie na słowiańskie pochodzenie wsi. W 1367r. – Radachow, 1375r. – Radechow, 1405r. – Radekow, 1413r. –Rodochow, 1442r. – Radichow, 1608r. – Radche; ostatecznie nazwa ustaliła się w formie krótszej Radach. Wydawca XIX-wiecznego Kodeksu Dyplomatycznego Wielkopolski zrekonstruował na użytek podręcznej mapy nazwę Radzichów.
Własność szlachecka. Wg dokumentu z 24.12.1367r. w posiadaniu rodziny von Lossow. Potwierdza to księga ziemska z 1375r., gdzie zanotowano, iż castrum Radechow illi de Loszow a domine In pheudeum. Następnie posiadłość przeszła w ręce  Grünbergów. W 1413r. bracia  Johann i Heinrich Grünbergowie otrzymali od burgrabiego Fryderyka VI lenno, w składzie którego było odziedziczone po ojcu Rodochow. W 1430r. sprzedali oni Radachów dwóm braciom Horn. Potwierdzone w 1442r. lenno pozostawało w rękach potomków tej rodziny do  początków XVI w. W 1515r. spotykamy tu rodzinę Lobbenn ( Löben).

Za czasów Löbenów posiadłość uległa podziałowi i już w 1598r. było tu 5 siedzib rycerskich. Połowa Radachowa należała wciąż do Löbenów. Jak wynika z rejestru lenników z 8.12.1643r. Caspar von Löben  sprzedał swoją połowę Thomasowi von Winningowi. Jedną szóstą  posiadłości od 1577r. należała do Heinricha von Vorhauera, starosty na Mühlenhof w Berlinie i Mühlenbeck, który posiadał ją również w 1598r. Dwie szóste Radachowa nabył w 1597r. za 7000 talarów Johan von Burgsdorf z Podelzig. W 1608 r. współwłaścicielami połowy Radachowa byli Geogr von Schacken i Geogr von Berfelde. W 1643r. na ich miejscu znajdowała się rodzina von Ilow (Ihlow),siedziała już od ponad 100 lat na Smogórach. W końcu XVII w. jakąś dzierżawę w Radachowie mieli Taszczy z ariańskiej rodziny osiadłej na dzierżawie w Lubniewicach.
W 1704 pojawili się Ellertowie.
W 1715r. Radachów dzielili między siebie: 1) wdowa po pułkowniku Anne Catherine von Ellert z domu von Rankau, mieszkająca w Radachowie wraz z 4 dorosłymi synami, spośród których kapitan Christoph  Albrecht von Ellert wystąpił już w 1718r. jako  właściciel tej części, 2) Caspar Hartwich von Ilow ze Smogór, którego w 1718r. zastapił podporucznik Fridrich Chrystian von Ilow, zapewne syn, 3) emerytowany podporucznik Zegota (Żegota) von Brietzky, mieszkający na miejscu wraz z 3 nieletnimi synami, 4) wdowa Maria Elizabeth von Ilow z domu von Kettwich, mieszkająca w Ilow  pod Berlinem wraz z 3 nieletnimi synami; w 1718r. wystąpili oni jako spadkobiercy zmarłego kapitana von Ilow. Zapewne to ich lennikiem był wspomniany w 1715r.  Kuno Friedrich von Winning z Torzymia. W 1718r. wymieniono też piąta siedzibę, której właścicielem był pastor Daniel Fabrittius. Może było to reaktywowane lenno kościelne? W 1724r. były 3 siedziby rycerskie należące do von Ilowów, von Ellertów i von Britzky’ch. W drugiej połowie XVIII w Radachów dzielili już tylko von Thümens i von Knorr. W 1802r. obie części (poza 1 zagrodnikiem, który należy do urzędu domeny w Gajcu) kupił dyrektor kamery Papritz, który założył majątek szlachecki. W 1820r. przekazał go synowi Johannowi Fridrichowi P., a ten w kwietniu 1852r. swojemu synowi Richardowi P. Papritzowie, którzy zamieszkiwali w P. co najmniej do końca I wojny światowej, zostali w 1902r. uszlachceni.
 Na początku XVIII w. w Radachowie mieszkali tylko von Ellert i von Britzky. To zapewne ich dworki położone na wschód i zachód od późniejszego pałacu, przetrwały do początków XVIII w. i zostały w 1802r. rozebrane przez Papritza. Zbudował on wtedy skromny pałac, który został gruntownie przebudowany w 1907r.
 W skład okręgu dworskiego wchodziły dwa folwarki i młyn. Folwark Szczawinek (Sieger-vel Siegeshof) wspomniany został już przez Brätriga na początku XIX w. Znajdował się on 2,5 km na północ od Radachowa, po raz ostatni został wspomniany na nie aktualizowanej mapie z 1975r.
Drugi folwark Jhanneshof założony został około 1835r. i przestał prawdopodobnie istnieć jeszcze przed 1945r. Wg. Berghausa do Radachowa należało też w 1853r. jedno gospodarstwo kolonistowskie z Kosarzewie pw. 81,5 morgi (21 ha). W 1850r. do dworu należało 11 chałupników w Radachowie.
 Na początku XVIII w. w Radachowie było 17  łanów szlacheckich, do których przyłączono 29 łanów chłopskich 12 zgrodniczych. Majątek wspomniany został już w spisie 1718r., jednakże podaje się, że założony został (zreorganizowany) przez dyrektora Papritza. Już  Brätrig w swoim opisie Brandenburgii wydany w 1809r. wymienia wieś i majątek. W 1820r. szacowany był na 77.400 talarów. Jego powierzchnia w 1850r. wynosiła 5627 mórg, czyli 1436,5 ha ziemi, w tym prawie 460 ha gruntów ornych, 51 ha łąk, 7,6 ha ogrodów i blisko 20 ha wód. W porównaniu z roku 1834r. powierzchnia majątku zmniejszyła się o 764 morgi lasu. W 1913r., obszar dworski liczył 1839 ha, stanowiąc 67% obszaru całej miejscowości. Wg Berghausa do majątku w 1850r. należały też cegielnia, kuźnica miedzi i kuźnica wodna.
 Wieś – owalnica; kształt ten potwierdza jej słowiański rodowód. Leży nad Radachem, prawym dopływem Łęczy, na skraju kompleksów leśnych. Niektórzy twierdzą, iż w XIV w. Radachów było miasteczkiem, jednakże akt lenny z 1413 r. wyraźnie określa Radachów jako wieś. Wg Registrum Lubucensis z 1405r. obejmowała 64 łany. Spis z 1718r. podaje już 82 łany metrykalne, a 74 realne. Składało się nań 31 łanów chłopskich  i 43 zagrodnicze, jednakże do wsi należały już tylko 2 łany chłopskie i 31 zagrodniczych. Brätrig podaje na początku XIX w.  tylko 35 łanów. W 1913r. obszar gminy wiejskiej wynosił 913 ha. W 1718r. był tu jeden 2-łanowy chłop nazwiskiem D.Leder, 25 jednołanowych zarodników, 4 łany zagrodnicze należały do młynarzy, po 1 łanie mieli kowal i pasterz. 100 lat później we wsi było już 4 chłopów, 23 zagrodników, 5 chałupników, 4 komorników. Spis z 1939 r. wykazał we wsi 175 indywidualnych gospodarstw domowych.
Przed 1945r. w skład gminy wchodził Szczawinek, młyn, Pokrzywka i Rzepińska. W 1975r. w sołectwie Radachów wymiona była jeszcze Pokrzywka.
 Brak jakichkolwiek śladów sołectwa lennego.
 Na początku XIX w wieś składała się z 30 zabudowań, w 1982r. -72.
 1802r. -166 mieszkańców, 1913r. -644, 1939r. (spis)-625, 1949r. 101, 1958 r. -280. W ostatnich trzech spisach nie uznana za jednostkę spisową.
Wśród zagrodników mieszkających na początku XVIII w Radachowie występowały takie jak: Leder, Meissner, Sperling, Flügel, Richter, Hevlandt, Wolde, Streiter, Becker,Krschel, Zeidler, Schultze, Döring, Pappelbaum, Gamckow, Prötel, Kurmann, Müller, Bauer.
 W dokumentach 1367 i 1375r. Radachów określane jest mianem castrum , czyli zamku, miejsca umocnionego. Wszystko jednak wskazuje na to, że militarno- obronna funkcja Radachowa upadła jeszcze w XIV w.
 Głównym zajęciem mieszkańców była uprawa roli. Gospodarka rolna musiała podupaść na skutek wojny 30-letniej, o czym świadczyłby zapis z 1718r., iż grunty orne podzielone są na trzy pola, są one jeszcze trochę drzewami porośnięte, lecz z powodu lotnych piasków nie  warto ich karczować. Pastwiska i hodowla określone zostały jako średnie.  Każdy z zarodników hodował po 1 wole, 4 krowy, 1świni i 2 gęsi, chłop miał 2 konie, 2 woły, 5 krów, 3 świnie, 2 gęsi. 3 owczarzy posiadało 254 owce. Na polu chłopskim 58% zasiewów stanowiło żyto, 20 % -jęczmień, 9% owies, 6% groch, 4 % wyka, 3 % tatarka. W gospodarstwach zagrodniczych żyto stanowiło 60% zasiewów, jęczmień 15%, owies 6,5%, groch 3,5%, wyka 10% i tatarka 5%. Chłop uzyskiwał 3 fury siana i dawał 10 talarów dochodu z łana, zagrodnicy mieli 2 fury siana i dawali 9 talarów dochodu.
 Sferę handlu reprezentował we wsi karczmarz, wspomniany w 1718r. Szykował on wówczas 75 beczek ośniańskiego piwa rocznie. Brätrig w 1809r. pomija karczmarza.
 W 1718r. wśród młynów, niezależnie od warsztatu kowala, wspomniana została kuźnica. Ów Hammer-Mühle, czyli po 1945r. Pokrzywka, znajdował się
już na Łęczej, 3 km na pn.-zach. od Radachowa, po raz ostatni wspomniany w SMWG-76, jednakże  już na początku XIX w. nie pełnił swej pierwotnej roli.
 W czasach frydycjańskich ( około połowy XVIII w.) urząd domeny w Gajcu założony obok wsi kuźnice miedzi. Na mapach z końca XVIII w. występuje pod nazwą Kupferhammer. To Rzepiska, nie istniejący już młyn na Radachu, położony 2 km na zachód od wsi. W tym miejscu rzeka skręcała na pn., by płynąc równolegle do Łęczy dopiero 1 km dalej do niej ujść. Na nieaktualnej mapie z 1975r. na której Rzepiska pojawiła się po raz ostatni, przed osadą znajdował się niewielki akwen, zapewne staw młyński. Na początku XIX w.  Radacher Hammer, Kupferhammer należało do domeny w Gajcu, zaś 5 zatrudnionych w niej robotników swoje mieszkania miało we wsi Berghaus w 1856r. przypisał kuźnicę miedzi do majątku w Radachowie. Kowal we wsi wspomniany został w 1718r. Miał 1 łan ziemi, z której dawał 2,5 talara dochodu rocznie. Istnienie kuźni potwierdzone zostało w 1809r.
 Młyny w Radachowie wspomniane zostały już w akcie lennym w 1413r. W 1718r. wymienione zostały 3 młyny: wiejski, kuźnica i tartak. Na początku XIX w. było dwa młyny mlewne i jeden młyn tartaczny. Na mapach z końca XVIII w. znajduje się jednak 4 młyny: Pokrzywka, Rzepiska  oraz dwa młyny wodne położone nad Radachem, 1-2 km na wsch. od wsi. Jeden z nich zniknął już w połowie XIX w., drugi przetrwał do lat międzywojennych. Na mapach z lat 30 ub. wieku widnieje jeden młyn, położony 1,5 km na pd.-zach. od wsi, na niewielkim dopływie Łęczy. Zwał się Lohmühle, czyli młyn do mielenia kory dębowej (garbnik).
 Wieś egzystuje na obrzeżu wielkich kompleksów leśnych. W 1809r. był we wsi leśniczy na 2000 morgach (510 ha) lasu. W 1852r. do majątku należało 3500 mórg (894 ha) lasu, ale wcześniej, w 1834r. dwór przekazał chłopom 764 morgi lasu w ramach rekompensaty za zrzeczenie się praw do lasu. W okresie międzywojennym we wsi znajdowała się leśniczówka.
 W średniowieczu Radachów, był wsią parafialną w dekanacie Ośno  diecezji lubuskiej. Po Reformacji kościół zachował status parafialny w inspektoracie (prot. diecezja) Ośno. Po wojnie wieś podporządkowano parafii pw. św. Trójcy (później św. Jakuba) w Ośnie, dekanat Rzepin.
Wg Regestrum Lubucensis z 1405r. proboszcz miał 3 łany, w 1461r. wspomniany został 1 łan kościelny. Prawdopodobnie oba uposażenia można sumować. W 1413r. Kirchlehn (lenno kościelne), co można utożsamiać z prawem patronatu, nabyli Grünbergerowie. Być może pojawienie się w 1718r. piątej siedziby Radachów pastora Daniela Fabrittiusa należy traktować jako odebranie przez kościół swego lenna. W tymże roku kościelny miał ziemię na pół szefla zasiewu.

Kościół istniał już zapewne w XIV w. Nie wiadomo którą z kolei budowlą sakralną był kościół szachulcowy wzniesiony w 1754r. Pomieszczono w nim sprzęt z poprzedniej świątyni, jak XVII-wieczny ołtarz z amboną, barokową chrzcielnicę w 1640r. oraz dzwon odlany w 1725r. przez Johana Friedricha Thiele z Berlina. Na dzwonie wymieniono patronów kościoła: Bernhard Friedrich Gladow, Friedrich Christian von Ihlow, Karl „Ludewich” von Lucke, pastorzy Gottlieb Fabricius i Jakob Metzner oraz kościelny Jan Lehmann. Schematyzm z 1949r. przemilcza istnienie kościoła w Radachowie. Tym bardziej niezrozumiała jest informacja o poświeceniu kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny już w 1945r., która pojawia się dopiero w schematyzmie z 1988r. Powielana jest wiadomość o bezstylowej budowli XIX-wiecznej. Wszystkie te przesłanki sugerują, że w czasie działań wojennych Radachów utracił swą świątynię i na cele kościelne została zaadoptowana inna budowla, albo też kościół został poważnie uszkodzony i późno odbudowany. Tym można też tłumaczyć utratę statusu parafialnego.
 Przed reformacyjna parafia płaciła stosunkowo wysokie, bo 5-talarowe  katedratikum. W 1945r. nie została reaktywowana, lecz przyłączona do funkcjonującej kanonicznie od 1895r. parafii św. Trójcy w Ośnie Lubuskim, która w 1963r. przyjęła historyczne miano św. Jakuba.

Po reformacji Radachów stał się siedzibą parafii protestanckiej z kościołem w Trześniowie. Znamy dwóch XVIII-wiecznych pastorów z rodziny Fabricius: Daniela i Gottlieba. Wymieniony wraz z ostatnim na dzwonie Jakub Metzner mógł być diakonem.
 Szkoła w Radachowie istniała zapewne od kilku stuleci. Nauczycielem był niewątpliwie zwyczajowo kościelny. W 1774r. do szkoły chodziło 54 dzieci. Obecnie we wsi jest Szkoła Podstawowa.






  Szkoła Podstawowa – stan aktualny

 
«« wstecz
drukuj wyślij ten link
  
  
Maillista
Wpisz swój adres email.
- Aktualności
dopisz
  
Online: 2 odwiedzin: 2900501 top
Strona główna | Mapa | BIP |
© 2008 - 2017 Ośno Lubuskie. All rights reserved
Czas generowania strony : 0.34 sek.