Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X
poniedziałek 24 kwietnia 2017 | imieniny obchodzi: Aleks, Grzegorz, Aleksander
INFORMACJE OGÓLNE
SAMORZĄD TERYTORIALNY
GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI
KONKURSY, RANKINGI 2006 - 2010
GOSPODARKA
GOSPODARKA ODPADAMI
ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE
KULTURA
EDUKACJA
SPORT
MIEJSKI KLUB SPORTOWY " SPÓJNIA"
HISTORIA MIEJSCOWOŚCI
TURYSTYKA
DNI OŚNA
OŚNO LUBUSKIE - WIDZIANE Z LOTU PTAKA
LINKI DO STRON INNYCH URZĘDÓW I INSTYTUCJI ZWIĄZANYCH Z REGIONEM
PKS, PKP
  Ogłoszenia drobne
czytaj »
Katalog firm
i stowarzyszeń
Tutaj na pewno znajdziesz firmę lub stowarzyszenia które działają w obrębie naszego miasta.
Wejdź sprawdź.


Zapraszamy
 
Pogoda w Ośnie Lubuskim
 










 
  
Smogóry
  

Smogóry, gmina Ośno; niemiecka nazwa Treuhofen,Schmagorei

Ilość mieszkańców: 680


 
Wieś znajduje się  na obszarze historycznej Ziemi Lubuskiej, która do 1249r. pozostawała pod władzą książąt piastowskich.
Do 1873 r. w pow. torzymskim , którego stolicą (z wyjątkiem lat 1810-53) było Ośno, następnie w pow. zachodniotorzymskim z siedzibą w Ośnie, a od 1904 r.- w Rzepinie. Po 1945 r. w pow. rzepińskim z siedzibą w Słubicach, w 1958r. przemianowanym na słubicki. Prawdopodobnie w tym samym czasie Smogóry wraz z gromadą Ośno zostały przyłączone do powiatu sulęcińskiego, w granicach którego wieś pozostawała do 1975 r.
Przed 1945 r. Smogóry były samodzielną gminą wiejską. Po wojnie były gromadą w zbiorczej gminie wiejskiej Ośno, a od 1955 r. do co najmniej 1958 r.- siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Po zniesieniu odrębnej gromady Smogóry przyłączono jako sołectwo do gromady, a od 1973 r. – gminy w Ośnie.
Według wielu historyków Smogóry miały należeć do 10 wsi, które komes Mroczek nadał w 1244 r. wraz z Sulęcinem templariuszom. Choć wieś niewątpliwie z rodowodem co najmniej XIII- wiecznym, pierwszy raz została odnotowana z nazwy ok. 1405 r. w „ Registrum ecclesie Lubucensis dyocesis", czyli opisie biskupstwa  lubuskiego. Tam wystąpiła w formie Smogarya – jak czyta E. Mucke, względnie Smagaria vel Smagarya – jak odcyfrowywali inni. W 1438 r. zapisano Smagarie , 1446 r.-Smagarye, 1461- Smagarei, 1471 – Smagarey, 1809 r. Schmagorey, taką też formą posługuje się jeszcze Mucke. Niemiecki onomasta rekonstruuje słowiańską nazwę w brzmieniu „Smogorja" i tłumaczy jako „ siedzibę nad torfowiskiem albo przy kopalni torfu", gdyż nazwa pochodzi od  „pomorsko – polsko – serbskiego" słowa „smogor", które oznacza torf. Wydawca Kodeksu Dyplomatycznego Wielkopolskiego rekonstruował nazwę jako „Smogorzewo". KUNM przyjęła formę Smogory, zalecając przymiotnik smogorski. W takim też brzmieniu wieś występuje w informatorach i schematyzmach z lat 40, a na mapach nawet na początku lat 80.
Inną etymologię dostrzegają pisarze baśni. 4.11.1937 r. władze hitlerowskie zmieniły niemiecka nazwa wsi na Treuhofen. Można to przetłumaczyć jako „wierny dwór", choć nie da się wykluczyć innego znaczenia.
Na pocz. XV w. właścicielami wsi byli von Winnig i von Oynitz, jak również „Slabendorf". W rejestrze zamkowym z 1461 r. rodzina von Schlabendorf posiadała większą część wsi i wkrótce stała się wyłącznym właścicielem. Jednakże już w 1471 r. Smogóry należały do Güntherów, mieszczan z Frankfurtu, wraz z sądownictwem wyższym i niższym oraz lennem kościelnym.
W 1536 r. lenno w Smogórach otrzymał Hartwig von Ilow na Wyskoku. W posiadaniu tej rodziny wieś, podzielona na dwie siedziby rycerskie, pozostawała przez dwa i pół wieku. W 1676 r. właścicielami Smogór byli Kaspar von Ilow żonaty z Barbarą Heleną z domu von Schmulken i Haino Friedrich von Ilow, w 1693 r. – Friedrich von Ilow, natomiast 1715 r. mieszkali tu po sąsiedzku dwaj kuzyni: Anton Christoph von Ihlow i Kaspar Hartwich von Ihlow, który jeszcze przed 1718 r. przekazał swą część synowi, ppor Dietrlefowi Ottonowi v.I.
Po roku 1785, kiedy wygasła bezpotomnie męska linia von Ihlow, wieś i majątek przeszły w ręce Friedricha Gottloba von der Ostena. Rodzina ta posiadała Smogóry jeszcze na pocz.XIX w. W 1836 r. właścicielem majątku był von Schütz, dyrektor do spraw ziemiaństwa, który posiadał jednocześnie Radzików. Jego córka Barnime (zm. w 1842 r.) wyszła za mąż za hrabiego Hermana von Hasligena, który w 1840 r. odziedziczył oba majątki. W 1849 r. Hasligen oddał majątek w dzierżawę na 18 lat. Jednakże już po roku, w 1850 r. majątek Smogór kupił Bernnard Carl Bohtz, późniejszy landrat (starosta) powiatu zachodnio -  torzymskiego. W końcu posiadłość przeszła na rodzinę Egler.
We wsi były dwa pałace, położone po obu stronach drogi wiejskiej. W obu znajdowały się piwnice z XVII w.
Posiadłość miała status majątku rycerskiego. Do końca lat 20. istniał podział na gminę wiejską i obszar dworski, który obejmował 68% gruntów wsi. W 1809 r. do pana von der Osten z Smogór należało 18 kolonistów z Krzyszczyny (ob. gmina Bogdaniec).
W 1471 r. wieś Smogóry dostarczała Güntherom XXI kop dochodu rocznie . W 1718 r. majątek tworzyło 14 łanów rycerskich, 20 łanów chłopskich i 7 zagrodniczych. W 1850 r. majątek Smogór obejmował 4493 morgi (1147 ha), w tym 3140 mórg gruntów ornych (70%), 21 mórg łąk (0,5%), 134 pastwisk (3%). Majątek posiadał jeszcze 61 mórg łąk „in Maryland", czyli w Mariankach vel Żyrosławicach nad Wartą .Lasy (p.11) stanowiły 26 % powierzchni . Gdy w 1849 r. majątek wydzierżawiono, roczny czynsz wyniósł 3250 talarów. W 1913 r. do dworu należało 1137 ha.
Wieś ulicówka. Z wielkości wsi, określonej dopiero na początku XV w., ale charakterystycznej dla skolonizowanych przez osadników niemieckich w XIII w. niemieccy historycy wysuwają wniosek, iż również Smogóry zostały w XIII w. przeniesione na prawie niemieckie.
Według opisu biskupstwa z 1405 r. wieś liczyła  64 łany, z czego 4 łany należały do proboszcza. W 1718 r. 56 łanów metrykalnych przeliczono na 53 realne. Do gminy wiejskiej należało wtedy już tylko 20 łanów chłopskich i 1 zagrodniczy. W 1913 r. gmina wiejska obejmowała 546 ha.
56 łanów dawało maksymalnie 28 gospodarstw chłopskich. W 1718 r. było we wsi jednak tylko 15 chłopów, z których jeden miał 3 łany, czterech po 2, a dziesięciu po 1 łanie. Łan zagrodniczy należał do młynarza. Na pocz. XIX w. wieś liczyła już tylko 5 chłopów , 10 zagrodników, 2 chałupników i 4 komorników; obejmowała tez kowala, młynarza i leśniczego. W 1939 r. spisano tu 155 gospodarstw domowych.
W 1471 r. sądownictwo wyższe i niższe, a zatem i sołectwo, należało do ówczesnych właścicieli wsi, Güntherów z Frankfurtu. Sądownictwo dawało im rocznie 1 schock dochodu czyli kopę (= 60 groszy lub innej monety)
1809 r. – 34 „dymy", 1982 r.- 73 zabudowania.
1809 r. – 211 mieszkańców, 1900 (spis) -572, 1939 r. (spis) – 531, proces nieznacznej degresji ludności został po wojne odwrócony, 1949 r.-187,1958 r. -540, 1970 r. (spis ) – 628, 1978 r. (spis) – 643, 1988 r. (spis) – 670.
W 1718 r. chłopi nosili nazwiska: Illert, Bendler, Prötell, Nitzke, Weddermann, Lisch, Hörne, Sieling, Hellert, Höhn, Zochendt, Pucherdt, Henseler,Erbber, Leidicke.  
Warunki agrotechniczne określała wzmianka z 1718 r.: „Grunty orne podzielone na trzy pola są  czyste lecz kamieniste i piaszczyste". Struktura wysiewu na 2 łanach chłopskich była następująca: żyto -57 %,jęczmień – 25%, owies -13%,  groch – 3%,  wyka i tatarka po ok. – 1 %. Łąki i stan hodowli określano jako zły. Pogłowie na 2 łanach chłopskich wynosiło: 1 koń, 2 woły, 5 krów, 2 owce, 3 gęsi, jednakże, jak zaznaczono, „oni trzymają więcej bydła", niż wynikałoby to ponieważ powinności pańszczyźnianych.

Karczmarz szynkował w 1718 r. 20 beczek ośnieńskiego piwa rocznie.
Kowal wspomniany został na pocz. XIX w.
Tradycje górnictwa węgla brunatnego na ziemi torzymskiej sięgają pocz.          XIX w. Na terenie Smogór występowały stosunkowo bogate złoża węgla brunatnego, powstałego w okresie mioceńskim i mającego ok. 45-50% zwęglenia. Złoża te tworzyły na głębokości przeszło 40 m rodzaj soczewek grubych na 2- 3 m. Węgiel był jednak kruchy i w czasie transportu stracił na wartości, dlatego  pobliżu kopalni wybudowano brykieciarnię, do której urobek z szybu transportowano kolejka linową. Kopalnia „Oskar” w Smogórach uruchomiona została  w 1855 r. Znajdowała się ok.2 km na zach. od wsi, w okolicy kolonii Wysokie Dęby ( Maciążki). W 1945 r. kopalnia zalana została wodą, 80% urządzeń zostało zniszczonych. W 1946 r. uruchomiono ją ponownie. W latach 50 zatrudniała 200 robotników i należała do Zjednoczenia Przemysłu Węglowego w Żarach. Choć w 1950 r. Stanisława Zajchowska oceniała iż „zapas węgla jest jeszcze znaczny i jakość dobra”, kopalnię niebawem zlikwidowano.
Młynarz wymieniony został w 1718 r. Miał wówczas 1 łan zagrodniczy. Na pocz. XIX w. wspomniany został we wsi wiatrak. 
W 1718 r. sygnalizowano „obfitość drewna  na opał", co pozwalało „czasami na sprzedaż w Ośnie”. Na pocz. XIX w. do Smogór należało 3000 mórg  lasu, zaś w połowie ubiegłego stulecia już tylko 1167 mórg (298 ha). Berghas komentował wówczas, iż „znaczne obszary leśne majątku są obciążone dużymi serwitutami, nie dają dochodów i wymagają nakładów”
W 1890 r. w pobliżu wsi przeprowadzono linię kolejową z Rzepina przez Ośno do Sulęcina, przedłużoną w 1892 r. do Międzyrzecza. Stację kolejową zbudowano ok. 1km na pn. od wsi. Czynna była jeszcze pod koniec lat 70.
Już w latach 40., prawdopodobnie przed wojną też, był we wsi urząd pocztowo – telekomunikacyjny. Jeśli wierzyć ówczesnemu informatorowi pocztowemu placówka znajdowała się poza wsią, przy kopalni.
W średniowieczu Smogóry były wsią parafialną w dekanacie Ośno, diecezji Lubuskiej. Pierwsza wzmianka o parafii pochodzi z 1405r. Płaciła ona w tedy 5 talentów katedratikum, co plasuje Smogóry wśród bogatszych wsi. Po Reformacji Smogóry stały się filią parafii protestanckiej w Drogominie, inspektorat w Ośnie. Stan ten potwierdzony jest od co najmniej 1718r. Od 1945r. w diecezji (zielonogórsko –) gorzowskiej, dekanat rzepiński, obecna parafia (p.13d).
W średniowieczu proboszcz miał 4-łanowe uposażenie, które potwierdzono jeszcze w 1718r. W 1741r. wspomniano lenno kościelne, które należało do Guntherów (1 schock dochodów rocznie). Patronat nad kościołem należał do kolejnych właścicieli majątku.
Kościół w Smogórach jest budowlą średniowieczną. Schematyzm z 1949r. datował budowlę nawet na rok 1200 (sic!). Następnie schematyzm systematycznie, acz błędnie, obniżał wiek świątyni, datując na XVIII w. (1959r.) i XIX w. (1976 i 1988).
W 1707r. w miejsce starej wieży wybudowano nową drewnianą, co zaświadcza chorągiewka pogodowa. Na wieży tej zawieszono dzwon odlany w 1676r. przez Franciszka Sebastiana Voillarda. Na jego powierzchni umieszczono scenę Ukrzyżowania z Marią Magdaleną, Janem i Matką Boską, znak odlewni oraz nazwiska fundatorów Kaspara von Ilow z żoną, Haino Friedricha von Ilow i pastora. Drugi dzwon ozdobny był scenami z życia Chrystusa i symbolem Ewangelisty Mateusza.
Chrzcielnica ufundowana została w 1693r., ołtarz i ambona pochodziły z końca XVIII w., obraz Jezusa na ołtarzu z XIX w. W 1858r. ówczesny zarządca majątku Bohtz ufundował krucyfiks na ołtarz, świeczniki oraz naczynia liturgiczne.
Po 1945r. wieś afiliowano do parafii kat. w Ośnie. Kościół poświęcono (w schematyzmie użyto słowa „rekonsekracja”) 28.08.1945r. – dwa dni po poświęceniu kościoła św. Jakuba w Ośnie – pw. Najświętszego Serca Jezusowego.

26.08.1985r. erygowano parafię w Smogórach z kościołami filialnymi w Grabnie i Lubieniu. Parafia obejmują również Trześniów. W dniu erekcji mianowany został pierwszy proboszcz ks. Józef Bielski. Od 1985r. datują się też księgi metrykalne i kronika. W 1988r. parafia liczy 1500 „dusz”.
W 1676r. pastorem był Godfridt Beils, być może proboszcz w Drogominie.
Na cmentarzu w Smogórach znajdował się przed wojną grobowiec rodziny von der Osten. W połowie XIX w. rozebrano stary grobowiec rodziny von Ilow.

W 1774r. do szkoły uczęszczało 24 dzieci. Szkoła podstawowa istnieje przez cały okres powojenny. We wsi znajduje się też przedszkole.

Jednym z synów Martina i Margarethe z domu von Mörner z Smogór miał być Kristian von Ilon, feldmarszałek cesarski w czasach wojny 30-letniej i zaufany współpracownik Albrechta Wallensteina, głównodowodzącego wojskami cesarskim, zamordowany wraz z nim 25.02.1634r. w Chebie na rozkaz cesarza pod zarzutem zdrady. Jest on jednym z bohaterów trylogii   Schillera o Wallensteinie.
Ze Smogórami związana jest legenda o bazyliszku. W interpretacji I. Koniusz opowiada ona o tym, jak bazyliszek urodzony z kwadratowego jaja, zniesionego przez koguta, uwolnił wieś od tyranii grafa Grüneneberga, który prowadził hulaszczy tryb życia. Ponieważ potwór przybierał różne postacie, raz był smokiem, raz wężem, a raz kogutem, wsi nadano nazwę Smocza Góra.

 
«« wstecz
drukuj wyślij ten link
  
  
Maillista
Wpisz swój adres email.
- Aktualności
dopisz
  
Online: 7 odwiedzin: 2799564 top
Strona główna | Mapa | BIP |
© 2008 - 2017 Ośno Lubuskie. All rights reserved
Czas generowania strony : 0.35 sek.