Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X
czwartek 27 lipca 2017 | imieniny obchodzi: Julia, Natalia, Aureliusz
INFORMACJE OGÓLNE
SAMORZĄD TERYTORIALNY
GMINNY PROGRAM REWITALIZACJI
KONKURSY, RANKINGI 2006 - 2010
GOSPODARKA
GOSPODARKA ODPADAMI
ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE
KULTURA
EDUKACJA
SPORT
MIEJSKI KLUB SPORTOWY " SPÓJNIA"
HISTORIA MIEJSCOWOŚCI
TURYSTYKA
ROZWÓJ SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO
DNI OŚNA
OŚNO LUBUSKIE - WIDZIANE Z LOTU PTAKA
LINKI DO STRON INNYCH URZĘDÓW I INSTYTUCJI ZWIĄZANYCH Z REGIONEM
PKS, PKP
  Ogłoszenia drobne
czytaj »
Katalog firm
i stowarzyszeń
Tutaj na pewno znajdziesz firmę lub stowarzyszenia które działają w obrębie naszego miasta.
Wejdź sprawdź.


Zapraszamy
 
Pogoda w Ośnie Lubuskim
 









 
  
Kościół św. Jakuba
  

 

Jest najstarszą i najbardziej okazałą budowlą w mieście i regionie. Zbudowana została z kamieni granitowych i z cegły, w formie trzynawowej pseudobazyliki, z dwuczłonowym wielobocznie zakończonym prezbiterium, masywną prostokątną wieżą, zakrystią i dwoma kaplicami, przy prezbiterium i nawie. Wnętrze nakryte jest zróżnicowanymi rodzajami sklepień: gwiaździstym, sieciowym i kolebowym, podpartymi w przestrzeni nawy dwoma parami pełnych i dwoma parami półpełnych filarów, o bogato profilowanych trzonach. W złożonej bryle i dyspozycji wnętrz świątyni już na pierwszy rzut oka uwidaczniają się różnice stylowe i chronologiczne, wynikające z etapowego cyklu budowy kościoła w okresie średniowiecza i jego późniejszych przekształceń.

 Budowę kościoła rozpoczęto w 1298 roku. Dokument zawierający tę datę umieszczony był w kuli wieńczącej wieżę. Pierwszy etap prac, w trakcie którego zbudowano prezbiterium, korpus nawowy i zakrystię ukończony został około 1350 roku, bowiem w tym roku margrabia Ludwig ufundowł ołtarz św. Piotra. Prezbiterium z tamtego etapu budowy było krótsze od obecnego i zakończone prostokątnie. Planowana już wtedy budowa wieży nie doszła do skutku zapewne z uwagi na brak środków. O zamiarze budowy świadczą pozostawione na elewacji zachodniej strzępia zdradzające pierwotną koncepcję tej części budowli, która miała mieć tę samą szerokość co korpus nawowy. Wydaje się, że w tym etapie budowy nie zdołano przykryć wnętrz naw sklepieniami, i zabezpieczone były tylko więźbą dachową widoczną od środka.

Duża skala świątyni i jej oryginalne formy nie miały sobie równych w najbliższej okolicy. Kompozycją planu i przestrzeni trzynawowej i trzyprzęsłowej pseudobazyliki z dwuprzęsłowym prostokątnie zakończonym prezbiterium, budowniczy, o niewątpliwie dużym doświadczeniu i znajomości rzemiosła, nawiązał do stosowanego w 2 połowie XIII wieku na terenie Brandenburgii i Nowej Marchii typu kościoła łączącego w sobie cechy architektury zakonnej i miejskiej. W stylistyce z końca XIII wieku mieszczą się dwa portale w elewacjach korpusu, zbudowane z cegły w formie okazałych kompozycji złożonych z profilowanych ostrołukowych arkad, ze strefą cokołową i kapitelową oraz z niestety nie zachowanych już wimperg i ujmujących je płycin. Profilowanie ościeży portali ośnieńskich, rozwiązane w formie kolumienek ustawionych w uskokach, utrzymane w jeszcze romańskiej tradycji, ma swoje odpowiedniki w kręgu warsztatu klasztoru cysterskiego w Choryniu i Eberswalde, możnaby zatem sądzić, iż stamtąd wywodzić się mógł budowniczy naszej fary. W jego bagażu artystycznym znalazły się jednak formy nietypowe dla wskazanego środowiska. Są to czworoboczne, ustawione przekątnie filary, o trzonach profilowanych miękko modelowanymi półwałkami, a tego typu detale wywodzą się z kręgu architektury meklemburskiej. Być może mistrzem ośnieńskiej fary był twórca wędrowny, posługujący się repertuarem form stosowanych zarówno na pobrzeżu Bałtyku jak i nad Odrą i Hawelą. Detale kształtek, formowanych na podobnej zasadzie jak w Ośnie, zastosowane zostały w tym samym czasie w jeszcze kilku świątyniach regionu; np. w farze lubniewickiej, sulęcińskiej i w niewielkim kościółku w Ostrowie / Sulęcina. Warto wiedzieć, że właścicielem tej ostatniej miejscowości został, w 1347 roku, wójt Ośna Dzierżko z Chyciny i być może z jego poręczenia nasz architekt i tam zbudował niewielką, ale również bardzo interesującą świątynię.

Dokończenie budowy, z jednoczesną rozbudową, świątyni nastąpiło pod koniec XV wieku. Prace podjęto zapewne wkrótce po 1477 roku, to jest po odparciu oblężenia miasta przez księcia żagańskiego Jana II. Wówczas zbudowana została wieża, wschodnia część prezbiterium i kaplica po północnej stronie starego chóru. Rozbudowana została również zakrystia, a we wnętrzach założono sklepienia. Rozbudowa prezbiterium powiększyła przestrzeń użytkowaną przez duchownych, natomiast wzniesienie masywnej wieży zaakcentowało rangę świątyni, dominującej od tej pory nie tylko nad samym miastem ale i w całej okolicy, tym bardziej, że pierwotnie wieża nakryta była wysokim stożkowym hełmem. O istnieniu w tym czasie sklepień świadczą informacje mówiące o ich zawaleniu w początku XVI wieku. Nową część prezbiterium dwuprzęsłowego, zakończonego pięciobocznie, opiętego wydatnymi przyporami z wielkimi ostrołukowymi oknami, rozwiązano w formach typowych dla schyłku XV stulecia. Wieżę natomiast wzniesiono w formie słabo rozczłonowanego masywu dzielonego w przyziemiu gęstym rytmem płytkich ostrołukowych blend o wyraźnie późnogotyckim rodowodzie. Do budowy kamiennego cokołu, prezbiterium i wieży użyto kwadr z rozebranej wschodniej i północnej ściany starego chóru. W północnej ścianie starego prezbiterium wykuto dwie wielkie arkady łącząc w ten sposób jego wnętrze z nową kaplicą. Arkadę przekuto również we wschodniej ścianie nawy północnej, dzięki czemu wnętrze kaplicy stało się jakby przedłużeniem nawy bocznej. Wnętrza nowej części chóru oraz kaplicy przykryto sklepieniami gwiaździstymi i takie samo założono nad nawą główną, natomiast nawy boczne przykryto sklepieniami krzyżowo żebrowymi. Podobne sklepienia założono we wschodnim, dwuprzęsłowym wnętrzu przyziemia zakrystii. Wnętrza I piętra przykryto analogicznym sklepienieniem gwiaździstym i krzyżowo żebrowym. W zakrystii umieszczono bibliotekę, założoną jeszcze za czasów biskupich. W jej zbiorach, zachowanych do 1945 roku, znajdowało się kilkadziesiąt starodruków, w tym kilka bardzo cennych pochodzących z XV i XVI stulecia. W 1532 roku, z bliżej nie znanych przyczyn, część sklepienia w zachodniej części nawy głównej zawaliła się, ale już w następnym roku podjęto jej odbudowę, którą powierzono mnichowi z zakonu franciszkanów z Frankfurtu/Odrą. Mnichem tym był najprawdopodobniej Andreas Lange, znany z prowadzenia prac budowlanych w swym macierzystym klasztorze.

Z bogatego średniowiecznego wyposażenia wnętrz, niestety nie przetrwały żadne elementy. Oprócz ołtarza z 1350 roku, we wnętrzu stały inne gotyckie tryptyki, stalle, zapewne chrzcielnica i pozostałe wyposażenie, o którym wiadomo ze źródeł szesnastowiecznych, z czasów gdy zostały usunięte przez protestanckich pastorów. Wtedy również, ze skarbca kościelnego, margrabia Jan Kostrzyński zabrał zbiory kielichów, monstrancji i innych cennych przedmiotów, które przez dwa stulecia gromadzone były w świątyni. Jedynym znanym z tego zbioru obiektem, istniejącym w kościele jeszcze na początku XX i zaginionym, był kielich mszalny z początku XIV wieku. Kielich wykonany był z pozłacanego srebra i ozdobiony reliefem przedstawiającym grupę Ukrzyżowania.

Usunięcie średniowiecznych elementów wyposażenia było następstwem reformacji i wprowadzeniem w 1538 roku, przez margrabiego Jana Kostrzyńskiego, religii protestanckiej jako powszechnie obowiązującej. Pierwszym luterańskim proboszczem został Johannes Mangold, z którego polecenia usunięto wspomniane wyżej stare ołtarze. Rok oficjalnego przejścia na luteranizm, zapisał się w dziejach ośnieńskiego kościoła zniszczeniem zwieńczenia wieży, które spaliło się od uderzenia pioruna. W 1539 roku wieżę odbudowano wieńcząc ją nowym dachem i szczytami w stylu włoskiego renesansu, które to formy przetrwały do XVIII wieku.

Ponowne zniszczenie kościoła miało miejsce w czasie pożaru miasta w 1596 roku. Odbudowę pod kierunkiem mistrza budowlanego Gregera Suchela von “Lübrass”, zwanego mnichem, przeprowadzono w 1608 roku. Z opisu zdarzenia, uwiecznionego inskrypcją umieszczoną na sklepieniu przy emporze organowej, wynikało, że zakresem prac objęto remont wieży i odbudowę sklepień. Wykonano również nowe wyposażenie. Z innej, zachowanej do dziś, tablicy pamiątkowej wynika, iż prace finansowane były w całości przez radę miejską. Fragment kościoła z tamtego czasu pokazany jest na rycinie Meriana z około 1652 roku. Widoczną na rycinie wieżę przykrywał dwuspadowy dach, z trójkątnymi wolutowymi szczytami od południa i północy, a wieńczyła ją wieloboczna latarnia, przykryta wysmukłym stożkowym hełmem z chorągiewką. Z ufundowanych wtedy sprzętów do dziś przetrwały; ołtarz główny z 1610 roku z polichromiami z 1627 roku, ambona z 1619 roku, oraz piękna kamienna chrzcielnica z około 1610 roku.

W czasie wojny trzydziestoletniej kościół nie został zniszczony, ale w 1674 roku ucierpiał ponownie od uderzenia piorunem, który kolejny już raz uszkodził zwieńczenie wieży, odbudowane w 10 lat później przez miejscowego mistrza budowlanego Tobiasa Hermanna. Tym razem wieżę przykryto hełmem i ośmioboczną dwuczłonową latarnią, której formy znane są z ryciny Petzolda z około 1710 roku. Z widocznych na rycinie uszkodzeń szczytu kaplicy południowej wynika, że naprawa zniszczeń ograniczyła się tylko do wieży. Dalsze prace podjęto dopiero w 1734 roku, kiedy przeprowadzono też gruntowną renowację wnętrz, polegającą na otynkowaniu ścian, przemurowaniu okien i wymianie starych organów z 1673 roku. W połowie XVIII wieku budowla musiała ponownie ucierpieć na skutek działań wojny 7-letniej, bowiem w 1784 roku wydano 784 talary i 23 grosze na remont, który prowadził mistrz Joh.Gottf.Ewald z Frankfurtu. Zakres wykonanych wówczas prac jest jednak nieznany. W 1796 roku uderzenie pioruna ponownie zniszczyło wieżę i organy. Na naprawę uszkodzeń wykonaną w 1802 roku wydano 400 talarów.

Częste niszczenie zachodniej partii kościoła przyczyniło się do osłabienia konstrukcji sklepień w nawie głównej i w efekcie do ich zawalenia w 1829 roku. Dzięki pomocy króla Fryderyka III oraz władz miejskich wkrótce podjęto odbudowę, zakładając w miejsce dawnych sklepień krzyżowo żebrowych nowe kolebowe, wzmocnione dodatkowo żeliwnymi ściągami. Prace ukończono w 1834 roku. W 1843 roku naprawiono uszkodzone barokowe organy i pomalowano ściany, a w 1848 roku kolejny już raz zmieniono zwieńczenie wieży, nakrywając ją dachem i latarnią osadzoną na ośmiobocznym bębnie. W latach czterdziestych, w trakcie budowy nowego ratusza, uszkodzono posadowienie murów prezbiterium, na którym ukazały się pęknięcia. Wzmocnienie ścian żeliwnymi kotwami wykonano w 1853 roku, wymieniając jednocześnie sklepienia na lżejsze tzw. garnkowe. W latach siedemdziesiątych XIX wieku odrestaurowano wnętrze i wyposażenie oraz wymieniono stolarkę drzwi i okien. Ufundowano też nowe neogotyckie organy. Poświęcenie odnowionego wnętrza odbyło się w przededniu świąt Bożego Narodzenia w 1878 roku. Kolejne większe prace budowlane przeprowadzono w 1915 roku, kiedy założono centralne ogrzewanie. W 1924 roku wyremontowano elewacje korpusu nawowego i wieży.

W niezmienionym stanie kościół przetrwał do 1945 roku, kiedy po zasiedleniu miasta przez ludność polską wrócił na łono kościoła rzymsko katolickiego. W okresie powojennym w kościele prowadzono szereg prac remontowych, które nie zmieniły bryły ani wystroju elewacji. Pierwszy remont przeprowadzono w 1945 roku, a następny w 1956 roku. Remonty polegały na uzupełnieniu ubytków w przeszkleniu okien, pomalowaniu ścian i sklepień oraz na uzupełnieniu ubytków w pokryciu dachu. W 1960 roku w oknie kaplicy północnej założony został witraż projektu Powalisz Bardońskiej z Poznania. W latach osiemdziesiątych przeprowadzono konserwację ołtarza głównego i ambony, a w latach 90 - tych wyremontowano wnętrze. W tym też czasie skuto tynki z filarów odsłaniając ceglane lico kształtek, pomalowano ściany i sklepienia, oraz przeniesiono do wnętrza trzy płyty nagrobne znajdujące się wcześniej na elewacjach. Aktualnie prowadzona jest konserwacja kamiennej chrzcielnicy.

Wyposażenie kościoła

Z bogatego niegdyś wyposażenia kościoła, znanego z kroniki z 1696 roku i inwentarza zabytków z 1913 roku, do naszych czasów przetrwały nieliczne dzieła. Należą do nich; barokowy ołtarz główny z 1610 roku, ambona z 1619 roku, chrzcielnica z około 1610 roku, skarbonka z 1657 roku, 2 tablice pamiątkowe z XVIII wieku, 3 płyty nagrobne z XVIII wieku oraz 3 dzwony z XVII i XIX wieku.

Najcenniejszym dziełem jest ołtarz główny, ufundowany przez radę miejską w 1 ćw. XVII wieku. Widoczna na ołtarzu data 1627 określa rok wykonania polichromii, podczas gdy cała konstrukcja wraz z rzeźbami i snycerką powstały w 1610 roku. Ta data została odkryta w czasie konserwacji ołtarza, który powstał najprawdopodobniej w warsztacie frankfurckim. Ołtarz wykonany został z drewna, ozdobiony polichromiami i złoceniami oraz rzeźbami i snycerką. Złożony jest z predelli, czteropiętrowej nastawy, zwieńczenia i uszaków W predelii znajduje się płaskorzeźba ze sceną Ostatniej Wieczerzy, ujęta po bokach dwoma rzeźbami; anioła po prawej i personifikacją cnoty po lewej. W nastawie znajdują się cztery, umieszczone centralnie, płaskorzeźby ujęte po bokach podwójnymi kolumnami, pomiędzy którymi ustawione są rzeźby alegoryczne i rzeźby przedstawiające świętych. Na płaskorzeźbach ukazane są wielopostaciowe, dynamiczne kompozycje wyobrażające; Ukrzyżowanie, Zmartwychwstanie, Wniebowzięcie i Sąd Ostateczny. W bocznych partiach pierwszego poziomu ustawione są rzeźby św. Piotra i św. Pawła, w uszakach stoją alegoryczne rzeźby przedstawiające Miłosierdzie, po prawej stronie i Wiarę po lewej. Na poziomie drugiej kondygnacji, w niszach, stoją dwaj aniołowie, a w uszakach rzeźba św. Marka po prawej stronie i św. Mateusza po lewej. W niszach trzeciej kondygnacji ustawione są rzeźby aniołów, a w uszakach popiersia ewangelistów; św. Łukasza i św. Jana. Scenę Sądu Ostatecznego ujmują pojedyńcze kolumny i pęki owoców zawieszone na chustach, a wieńczy ją postać siedzącego Chrystusa - sędziego, trzymającego w uniesionych do góry rękach palmę i miecz. Całość zakończona przełamanym tympanonem, na szczycie którego umieszczona jest rzeźba pelikana z rozpostartymi skrzydłami. Główną treścią ołtarza jest wyznanie wiary odnoszące się do Syna Bożego - Chrystusa, który poświęcając swoje życie ofiarowuje ludzkości łaskę zbawienia.

Wybitnym dziełem sztuki manierystycznej jest kamienna chrzcielnica ufundowana około 1600 roku. Złożona z podstawy i czaszy. Podstawa w formie toskańskiej kolumny z bazą i głowicą, jest ozdobiona motywami dwóch kobiecych i dwóch lwich głów, pomiędzy którymi rozpięte są w dwóch poziomach pęki owoców. Wsparta na kolumnie czasza, jest ośmioboczna, ujęta w narożach hermami osadzonymi na wolutowych wspornikach. Pola czaszy wypełnione są płaskorzeźbami na tle zdobionym ornamentami. Na płaskorzeźbach przedstawione są postaci; Chrystusa, siedmiu ewangelistów oraz jednego apostoła. Pod gzymsem wieńczącym, biegnie fryz z imionami widniejących niżej postaci; “CHRISTUR JOH; 3, S.PETRUS.I.CAP. 3; S.PAULUS. AD ROM. 6, S PHILIPPUS ACT 8, S.LUKAS CAP.3, S MARCUS CAP.16” i “S.MATHEUS 6.CAP.3”. Bogaty, plastyczny detal i rzeźbione z rozmachem postacie, ubrane w mocno sfałdowane szaty, wskazują na twórcę tego wybitnego dzieła ,wywodzącego się najprawdopodobniej z terenu Śląska.

Równie cennym przykładem barokowej stolarki i snycerki jest ambona z 1619 roku. Wykonana w całości z drewna, składa się z: podstawy, czaszy, baldachimu i schodów z drzwiczkami. Podstawę stanowi pełnoplastyczna rzeźba Mojżesza, na którego głowie oparta jest pięcioboczna czasza, kopulasta w dolnej partii i pięcioboczna w górnej. Obie części oddzielone są fryzem wypełnionym główkami aniołków i cokołami na których wsparte są kolumny ujmujące naroża górnej partii. Czoła cokołów ozdobione są płaskorzeóbionymi główkami kobiecymi. W polach pomiędzy kolumnami, ozdobionymi kaboszonami, usytuowane są półkoliście zakończone nisze z muszlami w podłuczach i rzeźbami Chrystusa oraz czterech ewangelistów. W podobnie ukształtowanych niszach balustrady schodów, ustawione są rzeźby pięciu apostołów z atrybutami w rękach. Nisze rozdzielone są półkolumnami, a całą balustradę ujmuje fryz wypełniony kaboszonami i poręcz. Schody zamknięte są drzwiczkami podzielonymi dwoma arkadkami i rozetkami. Nad czaszą zawieszony jest 8-boczny baldachim przykryty kopułą i zwieńczony rzeźbą Chrystusa Króla ustawioną na wysokim postumencie. Na narożach dolnej partii czaszy ustawione są rzeźby aniołów, trzymających w rękach narzędzia męki pańskiej. Rzeźbiarskie opracowanie postaci, ubranych w rozwiane i mocno sfałdowane szaty, wskazuje na mistrza z kręgu warsztatów frankfurckich.

W kruchcie podwieżowej kościoła stoi niewielka, licząca zaledwie 50 cm wysokości skarbonka wykonana w 1658 roku. Skrzynka wykonana z drewna z żeliwnymi okuciami i kłódkami , ustawiona jest na skręconej spiralnie kolumience osadzonej na niskim cokole. Skarbonka jest niezwykle rzadkim, na tym terenie, przykładem tego typu zabytku, tym cenniejszym, że noszącym wyraźne znamiona stylistyki epoki baroku wyrażonej specyficzną formą kolumienki.

Dużą wartość historyczną reprezentują dwie zachowane tablice z inskrypcjami upamiętniającymi procesy odbudowy kościoła, zawieszone na ścianach prezbiterium. Na pierwszej wykonanej w XVIII wieku zamieszczono tekst upamiętniający odbudowę kościoła z 1608 roku o następującym brzmieniu;” Ku chwale najwyższej Trójcy Świętej i Najwyższego Boga, Wiecznego Ojca, jemu równego Syna i Ducha Św. ten kościół, który 12.V.1596 roku razem z całym miastem, z wyjątkiem kilku domów, został doszczętnie w popiół obrócony - na koszt sławetnej Rady Miasta, w roku naszego zbawienia 1608 ponownie został odbudowany. Działo się to pod zarządem burmistrza Martinusa Martini i Leonhardusa Stern, sędziego Johanna Mylera i Johana Laub, rajców; Martinusa Meurera, Esaiasa Schlegela, Bartholo Leupolda, Bernharda Stelmachera. W służbie Ewangelii byli; magister Sebastianus Wecker - inspektor tegoż i sąsiednich kościołów, oraz dziekan Casparus Bocatius”. Tekst drugiej tablicy informuje o remontach przeprowadzonych w 1734 roku, po uszkodzeniach spowodowanych działaniami Wojny Trzynastoletniej.

Z XVII i XVIII wieku pochodzą 3 kamienne płyty nagrobne; Sebastiana Weckera zmarłego w 1610 roku, Davida Bielitza i Daniela Weitzmanna zmałych w 1672 roku i Tomasha Gottlieba Areldusa zmarłego w 1737 roku. Płyty ustawione są obecnie we wnętrzu kaplicy północnej.

Z sześciu dzwonów, jakie wisiały w wieży jeszcze przed I Wojną Światową, pozostały tylko 3. Najstarszy pochodzi z 1783 roku, a odlany został przez Johanna Georga Maukischa z Berlina. Jego średnica wynosi 0,67m. Dwa następne odlane zostały przez Ulricha z Apolda w 1895 roku. Pozostałe dzwony zostały zdjęte przetopione w czasie I Wojny Światowej.

Z wyposażenia ufundowanego w XIX wieku przetrwały; organy wykonane w firmie Sauera w 1876 roku i pochodzący z tego samego czasu neogotycki prospekt organowy, krzyż ołtarzowy z około 1884 roku, lichtarz z firmy Frageta z końca XIXw i 2 dzwonki z połowy XIX wieku. W kościele wisi obecnie obraz “Ukrzyżowanie” z XVII wieku, przeniesiony po 1945 roku z kościoła św. Gertrudy.

Opisane elementy wyposażenia są zaledwie częścią historycznego wystroju, jaki znajdował się we wnętrzu przed 1945 rokiem. Z inwentarzowych opisów wynika, że w kościele znajdowały się kielichy i pateny z XIV, XV i XVII wieku, rzeźby, misy cynowe, 1 tablica herbowa i jedno epitafium burmistrza Kleinerta, świeczniki i lichtarze oraz bardzo cenne i bogate zbiory starodruków. Część obiektów trafiła po wojnie do Muzeum Narodowego w Poznaniu ( tam przechowywana jest jedna rzeźba gotycka), a część do Muzeum w Gorzowie Wielkopolskim, gdzie znajduje się model barokowego ołtarza z kościoła św. Gertrudy i tarcza herbowa Królestwa Prus. Starodruki przechowywane są w kurii biskupiej w Gorzowie Wielkopolskim oraz w seminarium duchownym.

 
«« wstecz
drukuj wyślij ten link
  
  
Maillista
Wpisz swój adres email.
- Aktualności
dopisz
  
Online: 3 odwiedzin: 2953098 top
Strona główna | Mapa | BIP |
© 2008 - 2017 Ośno Lubuskie. All rights reserved
Czas generowania strony : 0.34 sek.